یکی از مکانهای تاریخی و جذابی که از روزگار امپراتوری بیزانس در استانبول به جا مونده، برج گالاتاست که قدمت اون به حدود 700 سال پیش یعنی سال 1384 میلادی برمیگرده و هنوز پس از گذشت قرنها از زمان ساختش پابرجا و استواره.
این برج ارتفاعی در حدود 67 متر داره که سالها به عنوان بلندترین برج استانبول شناخته میشد تا بعدها برای رقابت با اون و پیشرفته شدن استانبول برجهای بلند دیگری هم ساختن که ارتفاع اونها بیشتر از گالاتا بود. موضوع جالب دیگری که دربارهی این بنا وجود داره این هست که، در زمانهای گذشته از این برج با هدف رصدخانه نیز استفاده میکردن، اما این رصدخانه معروف در سال 1579 بسته شد. همچنین باید بدونین که از برج گالاتا برای نظارت بر حمل و نقل کشتیها و شناسایی کشتیهای دشمن نیز استفاده میشد. سالها بعد برج گالاتا به عنوان زندان و دیدهبانی مورد استفاده قرار گرفت و طی این دوره، طبقه بالایی اون بارها تعمیر و بازسازی شد. برج گالاتا در قرن 18 و 19 میلادی 2 بار با آتشسوزی عظیمی روبهرو شد. حتی بعدها بادها و طوفانهای شدید نیز به سقف اون آسیب رسوندن که این باعث شد برای ترمیم و بازسازی آن سقفی مخروطی شکل برای این برج در نظر بگیرن و بسازن.
تاریخچه
برج گالاتا طبق گمانهزنیها در میانههای قرن 14 میلادی توسط جنواییهای ایتالیایی و بهعنوان جایگزین برج چوبی (ماگالوس پیکرز) در شمال شاخ طلایی ساخته شد. شاخ طلایی از مسیر های اتصالی آبی در کشور ترکیه هستش و بخش اروپایی این کشور رو به دو بخش تقسیم میکنه.
علت نامگذاری (شاخ طلایی) این هست که این بخش بهشکل یک شاخ تیز هستش و در غروب آفتاب رنگ دریای اون طلایی میشه. برج گالاتا تاریخچه جالبی داره و در طول تاریخ از اون بهعنوان زندان، برج دیدبانی و مکانی برای کنترل رفت و آمد کشتیها استفاده شده. در ادامه به شرح تاریخچه برج گالاتا در حکومتهای مختلف از بیزانس تا جمهوری ترکیه میپردازیم.
برج دیدبانی چوبی. عصر بیزانس
امپراتوری بیزانس (روم شرقی) پیش از تسلط عثمانیها بر ترکیه بر قسطنطنیه (نام پیشین استانبول که به احترام کنستانتین یکم به شهر داده شده بود) حکمرانی میکرد و بناها و یادگاریهای بسیاری از اون دوره در کشور ترکیه باقی مانده.
حدود چند قرن قبل از ساخت برج گالاتا بیزانسیها در زمان حکومت امپراتور «ژوستینیان» (Emperor Justinian) در حدود سال 528 میلادی در مکان فعلی این برج، یک برج چوبی و در قالب فانوس دریایی به نام (ماگالوس پیکرز) ساخته بودن.
برجی که به اونها امکان تسلط بر دریای مرمره و کنترل رفت و آمد کشتیها رو میداد و نقش مهمی در تسلط حکومت بیزانس بر قسطنطنیه ایفا میکرد. این برج چوبی در اثر جنگهای صلیبی، زمینلرزه و آتشسوزی در سال 1203 یا 1204 بهطور کامل از بین رفت.
برج سنگی گالاتا - جنُواییها
پس از امپراتوری بیزانس و از بین رفتن برج چوبی، کنترل منطقهای که برج گالاتا در اون قرار داره، به دست حکومت ایتالیایی جنوا افتاد. در اون زمان، محله گالاتا از سوی جمهوری جنوا برای زندگی انتخاب شده بود و نقش یک پایگاه اقتصادی و تجاری در دریاهای مدیترانه و سیاه رو داشت. جنواییها حکومتی بودن که در شمال غرب ایتالیا تا مرزهای فرانسه بین سالهای 1347 تا 1868 میلادی حکومت میکردن. اون ها جای خالی این برج دیدبانی رو برای تسلط به کشتیها احساس کردن و تصمیم گرفتن تا برجی محکم و بادوامتر رو جایگزین اون کنن. به همین ترتیب برج بلند گالاتا در سال 1348 میلادی در شاخ طلایی استانبول ساخته شد.
برج گالاتا - دوره عثمانی
با ورود عثمانیها به قسطنطنیه، اون ها اختیار همه چیز رو در دست گرفتن و بسیاری از بناها از جمله برج گالاتا، در دوره حکومت اون ها بر ترکیه تغییر کاربری دادن. در زمان سلطنت سلطان سلیمان از بخش بالایی برج گالاتا همچون گذشته بهعنوان برج و سکوی دیدبانی استفاده میشد. اما بخشهای زیرین اون به زندان و سیاهچالهای تبدیل شدن که در اون زندانیان رو تا زمان مرگ نگهداری میکردن.
برج گالاتا در سال 1509 میلادی بر اثر زلزله بهشدت آسیب دید اما (هایردین) معمار مشهور عثمانیها (معمار مسجد بایزید) وظیفه مرمت اون رو بعهده گرفت. چند سال پس از بازسازی برج گالاتا، یکی از ستارهشناسان معروف عثمانی به نام (تاجالدین افندی) تصمیم گرفت تا از موقعیت مناسب برج استفاده و رصدخانهای در قسمت بالای اون بنا کنه. متاسفانه چندی از ساخت رصدخانه نگذشته بود که برج گالاتا دچار آتشسوزی شد. جالبه که بدونین که عده زیادی علت این آتشسوزی رو جلوگیری از ادامه کار رصدخانه در برج گالاتا میدونن. در این مدت، برج گالاتا دیگر کاربری زندان رو نداشت.
پس از گذشت چند سال، در زمان سلطنت سلطان مراد سوم بین سالهای 1546 تا 1595، برج گالاتا یک بار دیگر به زندان کارگران اجباری بدل شد. این برج در قرن هفدهم برای مدت کوتاهی توسط گروه مهتر (Mehter)، یک گروه نظامی عثمانی، مورد استفاده قرار گرفت و سپس در سال 1717 به دلیل چشمانداز عالی از شهر تاریخی به رصدخانه آتش تبدیل شد. برج گالاتا در سال 1794 میلادی دوباره دچار آتشسوزی شد و برای بار دیگر در دوران سلطنت سلطان سلیم سوم مورد بازسازی و مرمت قرار گرفت. در آن زمان یک بخش جدید (alcove) به اون اضافه شد.
برج گالاتا 50 سال بعد نیز در سال 1831 دچار حریق و در زمان مرمت اون در زمان سلطنت سلطان محمود دو طبقه دیگر و یک گنبد مخروطی شکل به اون اضافه شدن. گنبد این برج در سال 1875 میلادی توسط طوفان تخریب شد و گالاتا تا پایان دولت عثمانی به همین شکل باقی ماند.
برج گالاتا - جمهوری ترکیه
برج گالاتا تا حدود سال 1960 میلادی بهعنوان مکانی برای دیدهبانی و روشن کردن آتش در هنگام شب مورد استفاده قرار میگرفت و همیشه فرد یا افرادی برای سرکشی و کنترل کشتیهای در حال عبور و مرور در اون حضور داشتن.
گنبد برج گالاتا در سالهای 1965 تا 1967 میلادی برای بار دیگر مرمت شد و گنبدی که امروزه اون رو میبینیم، یادگار مرمتگران همان سالهاست. در طی این مرمت نهایی در دهه 1960، فضای داخلی چوبی برج با سازهای بتنی جایگزین شد. از آن زمان به بعد برج گالاتا بهتدریج کاربری سابق خود رو از دست داد و تبدیل به سازهای تاریخی و جاذبه گردشگری شد.
اسامی برج گالاتا
برج گالاتا در زمان حکومت امپراتوری روم شرقی به نام (ماگالوس پیکرز) یا برج بزرگ مشهور بود و در زمان جنواییها به (برج مسیح) (Christea Turris) تغییر نام داد. زمانی که برج گالاتای فعلی ساخته شد. این برج در زبان ترکی نیز به نام (گالاتا کولهسی) (Galata Kulesi) شناخته میشه. گالاتا در زبان یونانی بهمعنای کسیست که شیرها رو تحویل میده و در ایتالیایی بهمعنای راهپله هستش. به نظر میرسه که معنی اول درستتره زیرا در زمان ساخت برج اولی، زمین برج گالاتا منطقهای سرسبز و جایی مناسب برای دامداران بوده.
برج گالاتا تا سال 1749 بهعنوان بلندترین ساختمان استانبول مشهور بود. نکته جالب دیگر درباره نام برج گالاتا این هست که نام تیم فوتبال معروف ترکیه، (گالاتاسرای) رو در ذهن تداعی میکنه.
افسانه زیبا برج گالاتا
یکی از جالبترین و قدیمیترین افسانهها در بین افسانههای برج گالاتا، عشق افسانهای نام داره. طبق این افسانه رومیان معتقدن اگر زن و مردی برای اولین بار به برج گالاتا برن و از بالای این برج به استانبول نگاه کنن، حتما ازدواج خواهند كرد.
اما اگر یکی از زوجها قبلا به بالای برج رفته باشه، این طلسم شکسته میشه و اون ها بهم نمیرسن.
در یک افسانه دیگر آمده که مردی به نام گالاتا برای رسیدن به دختری که دوستش داره (برج دختر)، خودش رو به تنگه بسفر می اندازه و در میان راه جان میده. در یک روایت دیگر، گالاتا و دختری که دوستش داشت به بالای برج میرن و با هم ازدواج میکنن.
مشخصات برج
برج گالاتا از سه بخش ورودی، رستوران و سکوی بازدید تشکیل شده و بازدیدکنندگان برای رسیدن به طبقات فوقانی از دو آسانسور تعبیه شده در برج استفاده میکنن. دسترسی به دو طبقه بالای برج تنها از طریق پله امکانپذیره. کافه، رستوران، موزه، سرویس بهداشتی، وایفای رایگان، آسانسور، پارکینگ و فروشگاه خرید سوغات از امکانات برج گالاتا هستن.
مدت زمان پیشنهادی برای بازدید از برج گالاتا حدود 1 ساعت هستش، ولی باز هم بستگی به خودتون داره و میتونین ساعات بیشتری رو در اونجا وقت بگذرونین و همه قسمتهای اون رو کامل بگردین.
برج گالاتا در سال 2013 توسط یونسکو در فهرست موقت میراث جهانی ترکیه قرار گرفت.
ساعت بازدید از برج گالاتا، 8:30 صبح تا 10 شب
برای رفتن به این برج نیازی به رزرو کردن بلیط نیست و کافیست که خودتون رو به اونجا برسونین تا به راحتی بتونین از اون بازدید کنین.
بهترین ساعت برای بازدید از این برج صبح زود هستش که زمان خلوت و مناسبتریست.
مسئولان این برج بسیار خوشبرخورد و مودب هستن و به محض ورود شما به این برج اونها رو در قسمت لابی میبینین و میتونین راهنماییهای لازم رو از مسئولین بگیرین و بعد شروع به گشت و گذار کنین.