در ترکیه و منطقه مدیترانه، طیف گستردهای از ادویهها و سبزیجات مختلف وجود داره و به عنوان یه میان وعده سالم، از اونها سس و دیپهای زیادی تهیه میکنن. این سسها، در همه ساعات روز به همراه نان خورده میشن، چه برای صبحانه یا شام، چه به عنوان مزه و پیشغذا. با تعدادی از این سسها آشنا بشیم.
زاهتر(Zahter)
زعتر، یا همانطور که در ترکیه به اون (زاهتر) میگن از گیاهی به نام Kara Kekik درست میشه. این سس محبوب ترکی، از هاتای میاد و به همراه روغن زیتون و زیتون سبز و سیاه خورده میشه. معمولا نان به عنوان همراه همیشگی این سس هم حضور داره. از جمله ادویه های دیگری که به این سس می زنن آویشن، زیره، فلفل قرمز و شیرین بیان هستش.
آجوکا Acuka
این سس یک دیپ خمیریست که بسیار شبیه به دیپ آبخازی-گرجی، (ادجیکا) هست. آجوکا ترکیبی غنی از سبزیجات، سیر، گردو و فلفل قرمز شیرین له شده هستش. در دستورهای مختلف، به این سس رب گوجه فرنگی، ریحان تازه و ادویه هم اضافه میکنن. به عقیده برخی محبوب ترین آجوکا در ترکیه در شهر دوزجه هست.
آجوار Ajvar
این سس محبوب ترکی ریشه در کشور یوگسلاوی داره و نام اون از تلفظ ترکی havyar (خاویار) گرفته شده. این سس با نان سرو میشه و ماده اصلیش فلفل قرمز شیرین هست اما این بار باید زحمت تفت دادن یا کباب کردن و پوست کندن فلفل ها رو هم بکشین. سپس فلفل ها رو با بادمجان دودی و روغن مخلوط کنین. آجوار در گذشته زمانی بین مردم گسترش یافت که دسترسی به خاویار دشوار شد و به جای آن آجوار رو که بافتی مشابه خاویار داره جایگزین کردن.
این روزها در ترکیه، آجوار رو بیشتر در پاییز تهیه می کنن و به عنوان بخشی از میان وعده های زمستانی صرف میشه.
چمن (Çemen)
چمن که در فارسی به اون تخم شنبلیله گفته میشه، هم به عنوان دانه خوراکی استفاده میشه هم به عنوان یک ترکیب خمیری غلیظ و تند با طعمی دودی. چمن اغلب به عنوان ادویه مصرف میشه ولی به عنوان سس هم میشه استفاده کرد که در اون سیر، گردوی له شده، آویشن، فلفل دلمه ای، زیره، میخک و حتی دارچین اضافه میشه. پوره فلفل قرمز و روغن زیتون هم عضو جدانشدنی سس های ترکی هستش.